Profacility - Workplace : Design, Build & Operate
Workplace Projects > Offices
| FR | NL
image (0)
image (1)
image (2)
image (3)

LEOPOLDSKAZERNE GENT


Ontsluiting Leopoldskazerne tot multifunctionele stadsbuurt


De Leopoldskazerne werd als militair complex gebouwd op één van de hoogste punten van de stad Gent, in de periode 1890 tot 1905. Het ontwerp in eclectische stijl is van de hand van de architecten Modeste de Noyette en O. Geerling. De volledige site met een oppervlakte van 43.000m² is echter niet beschermd. Momenteel lopen grootschalige herbestemmingswerken, die de kazerne binnenstebuiten keren en connecteren met de buitenwereld.


De gebouwen zelf beslaan een oppervlakte van ruim 2 hectaren en hadden een huisvestingcapaciteit voor ongeveer 1300 militairen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de kazerne bezet door Duitse troepen, die de gasverlichting vervingen door elektrische verlichting en ook het keukencomplex moderniseerden. De Leopoldskazerne werd vanaf oktober 1955 bekend als ‘Centrum van de Gezondheidsdienst’ (CGD), de kern van wat later de Koninklijke School van de Medische Dienst zou worden.


Na de centralisatie van de diensten van de Medische Component te Neder-Over-Heembeek werden enkele gebouwen eigendom van de stad Gent, die er in 2007 het HISK (Hoger Instituut voor Schone Kunsten) in onderbracht. Het overige deel bleef eigendom van het Belgisch leger, en huisvest het provinciecommando van Oost-Vlaanderen.


In 2016 werd de kazerne volledige eigendom van de provincie Oost-Vlaanderen, maar Defensie behoudt er wel nog 300m² kantoren. Met het oog op de herbestemming van de bijzonder gunstig gelegen Leopoldkazerne nabij de Bijlokesite, het Citadelpark en het Sint-Pieters station, werd in 2017 een wedstrijd uitgeschreven. Het ‘Consortium THV Leopold’ werd bekroond.


Herbestemming tot duurzame stadsbuurt
Het weerhouden masterplan voor de vijfhoekige site is het resultaat van een samenwerking tussen de architectenbureaus B2Ai (Gent), 360 architecten (Gent) en Sergison Bates Architects (Londen/Brussel). Krachtlijn van het ontwerp is het opentrekken van het voormalige militaire bolwerk om het te integreren in de buurt, met een verbindende functie tussen Citadelpark en het bruisende Gentse stadscentrum. De Leopoldskazerne ondergaat een metamorfose tot duurzame stadsbuurt.


Hoofdmoot binnen het masterplan is het nieuwe Provinciehuis van Oost-Vlaanderen, waarover verder meer. Het masterplan voorziet verder in kunstateliers voor het HISK (Hoger Instituut voor Schone Kunsten), kantoren voor Defensie, een stadshotel, kinderopvang, 82 kwalitatieve en eigenzinnige appartementen, alsook 10 stadswoningen.


De herbestemming van de Leopoldskazerne gebeurt met het grootste respect voor het oorspronkelijke historische karakter en de waarde als architecturaal erfgoed van de site. Dat houdt in dat het volledige architecturale beeld rondom het centrale paradeplein behouden blijft. De oorspronkelijk gesloten perimeter wordt doorbroken naar de buurt, via doorsteken op de hoeken. Het centrale paradeplein wordt een indrukwekkend park en publiekelijk toegankelijk.


Op het masterplan wordt de ‘BREEAM Communities International Technical Standard’ toegepast als uitgelezen instrument voor het verzekeren van duurzaamheid op wijkniveau. Deze standaard gaat over alle domeinen heen, van integraal waterbeheer, energie, mobiliteit, afvalstromenbeheer… tot evenzeer groenbestand en erfgoedvisie.


Provinciehuis en ontmoetingsplaats
Omdat de diensten van de Provincie Oost-Vlaanderen lange tijd verspreid lagen over de stad, opteerde de Provincie Oost-Vlaanderen voor een aanzienlijke investering in een gloednieuw, gecentraliseerd Provinciehuis aan de bekende kop van het complex, aan de Charles de Kerchhovelaan. Daar wordt de kazernemuur bijna volledig opengebroken, om via een groene binnentuin het nieuwe Provinciehuis te bereiken. Dat zal na voltooiing bestaan uit een fraaie ombouw van de oorspronkelijke kazerne, aangevuld met nieuwbouw.


Het nieuwe Provinciehuis zal een thuis bieden voor de provinciale administratieve diensten, de vergaderzalen voor de provincieraad en de deputatie. Het wordt aangevuld met een auditorium, een eigen café en restaurant. Aansluitend liggen onder het paradeplein de logistieke diensten, het archief, de depotruimte en een onderliggende parking voor auto’s en fietsen. Het geheel biedt een totaal van 30.000 m² voorzieningen. Bedoeling is dat deze ook deels voor derden kunnen openstaan.


Liefst 70% van de benodigde energie zal ter plaatse en op duurzame wijze worden opgewekt. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een BEO-veld - 160 boorgaten tot op 140m diepte voorzien in de energieopslag voor verwarmen en koelen - met warmtepompen, evenals zonnepanelen op alle daken. De Provincie Oost-Vlaanderen koopt al jaren 100% groene energie aan. De aldus ingekochte en ‘on site’ opgewekte energie moeten er samen voor zorgen dat het Provinciehuis CO2-neutraal wordt. Een BREEAM International score ‘excellent’ is vooropgesteld. Isoleren is dan ook vanzelfsprekend, maar kan enkel van binnenuit met damp open isolatiematerialen. De daken worden volledig vernieuwd en geïsoleerd, terwijl sommige zolders aangepast worden tot bruikbare ruimten met grote vrije vloeroppervlakken en comfortabele hoogte. 


Functioneel uitgekiende architectuur
Het Provinciehuis Oost-Vlaanderen krijgt een eigen ‘gezicht’ door de aanleg van de driehoek Charles de Kerckhovelaan (R40) en Kunstlaan. Enerzijds wordt een kopzijde van het imposante kazernegebouw volledig gerestaureerd en heringericht, anderzijds wordt er een nieuwbouwvleugel aan toegevoegd. In de driehoek daartussen krijgt het Provincieplein vorm als aantrekkelijk circulatieruimte, gericht naar het Citadelpark met het SMAK, het MSK en het Kuipke.


Het Provinciehuis voorziet in een vrij publiek toegankelijk ‘Frontoffice’, waar het onthaal centraal in het kazernegebouw wordt ondergebracht en de eerste en tweede lijn info vlot toegankelijk zijn, zodat bezoekers nooit ver in het gebouw moeten doordringen. Achteraan links en rechts van het onthaal zijn 25 vormingslokalen met gevarieerde capaciteit ingetekend; vooraan rechts komt een polyvalente zaal.


Het onthaal wordt als een ‘box-in-box’ geplaatst in een soort ‘stationshal’, die een barrièrevrije doorgang naar het voormalige paradeplein toelaat. Het ‘Midoffice’ wordt ondergebracht in één van beide torengebouwen op de uithoek van het kazernegebouw. Dit is enkel toegankelijk via aanmelding en biedt huisvesting voor de Gouverneur, de gedeputeerden en de provincieraadvoorzitter met kabinetten, deputatie-overlegruimte en de Provinciegriffier met een aantal backofficewerkplekken.


Het ‘Backoffice’-gedeelte is enkel toegankelijk voor het provinciepersoneel en strekt zich uit over de hoogste verdiepingen van het kazernegebouw en de nieuwbouw. Het advies voor de inrichting kiest voor een warme huiselijke sfeer binnen een eerder brute, bijna industriële context. De inrichting gaat uit van 72% bezettingsratio en voorziet in 90% flexwerkplekken en 10% concentratiewerkplekken, uitgevoerd in clusters van 2 x 4 werkplekken. Er wordt naar gestreefd om zoveel mogelijk werkplekken als zit/sta-type te voorzien. De werkplekken komen aan de buitenkant zodat ze rijkelijk genieten van daglicht en het zicht op de bomen in de aanpalende straat of het groendak op de cafetaria. Er is zelfs een terras dat voor de medewerkers toegankelijk zal zijn. Verder komen er concentratiecockpits voor 4 tot 6 medewerkers in de middenzone van de kantoorvloeren, ankerplekken en een aantal kitchenettes met aanpalende printcorner. Hier wordt gebruik gemaakt van technische vloeren voor het wegwerken van de bekabeling. De inrichting beoogt maximale flexibiliteit naar een gewijzigd gebruik in de toekomst en/of herpositionering van de bemeubeling. De aankleding gaat voor een industrieel sfeertje met zichtbaar gelaten technieken: stopcontacten, schakelaars en buizen worden in opbouw geplaatst. Het Provinciehuis moet in het voorjaar van 2023 gebruiksklaar zijn.


Complementariteit
Een bijzonder onderdeel van het ingrijpende renovatieproject is de ondergrondse ruimte, gecreëerd onder het vroegere paradeplein. ‘MOR’ (Multifunctionele Ondergrondse Ruimte) biedt drie ondergrondse niveaus. Op -1 komen er flexwerkplekken voor de technische medewerkers, wordt de dispatching ondergebracht, depot en archiefruimte, een printcenter, het ICT lokaal, de schoonmaakdienst. Ook de laad- en losplekken verdwijnen naar de ondergrondse ruimte. De hoogte bedraagt er 3,20m, zodat enkel bestelwagens kunnen ingezet worden, wat aansluit bij de keuze om vrachtwagens uit het stadscentrum te weren.


Op de niveaus -2 en -3 zijn een 380-tal parkeerplaatsen voorzien, waarvan 271 gereserveerd voor de provincie. Onder de nieuwbouw komt er op -1 een ruime fietsenstalling voor de medewerkers van de provincie, aangevuld met douches en lockers. Bezoekers zullen gebruik maken van een aparte fietsenstalling nabij het Provincieplein, langsheen de Charles De Kerchovelaan. Het nieuwbouwgedeelte integreert in het bestaande kazernecomplex en wordt het kloppend hart van de site met diverse publiek toegankelijke functies. Er is bewust gekozen voor een strakke, moderne betonconstructie die contrasteert met de eclectische baksteengevels van het kazernegebouw.


Er komt een cafetaria met buitenterras en een capaciteit tot 100 personen, alsook een restaurant dat tot 150 personen kan ontvangen. Centraal tussen beide ligt de keuken ingetekend in het grondplan. Op de uithoek van de nieuwbouw wordt een auditorium voor 200 personen ingericht.


Paradeplein wordt stadspark
Hoewel het geheel van de bouwwerken op zich al een meer dan indrukwekkende aanblik biedt, maakt de transformatie van het voormalige paradeplein - het vijfde grootste plein van Gent - tot publiek stadspark mogelijk nog het meest indruk. Het zou zelfs om de grootste daktuin in Vlaanderen gaan. Het tot stadspark vergroende paradeplein wordt door nieuwe toegangen naar de omliggende wijk ontsloten. Een diversiteit aan beplantingen met bomen en bloemenweides, de verwerking van hoogwaardige materialen en het ontstaan van besloten en lommerrijke plekken, creëren een prettige, groene buitenbelevingsruimte die een veelheid aan buurtfuncties kan vervullen: zomerse picknick- en speelplekken voor omwonenden, een buitenterras voor het hotel en voldoende ruimte voor cursisten van Het Perspectief Volwassenonderwijs, de studenten van het HISK, de ambtenaren en buurtbewoners om er te pauzeren of te werken. Tenslotte biedt deze groene oase niet alleen een ontmoetingsplek voor de buurtbewoners, maar tevens een aantrekkelijke doorgang van het station richting Sint Pietersplein. (foto's: © THV Leopold)

 



Last update: 12/07/2021 14:54:43